Connect with us

B.BAŞ HAYVANCILIK

Hayvancılığı ne kadar iyi biliyoruz? Bakıcı – Buzağı İlişkisi

Published

on

Hayvancılığı ne kadar iyi biliyoruz? Bakıcı – Buzağı İlişkisi

Hayvancılığı ne kadar iyi biliyoruz? Bu soruya verilecek “iyi biliyoruz” yanıtı, saha gözlemlerim bakımından oldukça tartışmalı olacaktır. Çünkü ülkemiz genelinde ne tür hayvan yetiştirilirse yetiştirilsin (at, inek, manda, koyun, keçi, tavuk fark etmez) başta yetiştiriciler olmak üzere, idareciler, bakıcılar, veteriner hekimler (maalesef), yem ve ilaç röprezantları olmak üzere konuyla direkt ve indirekt ilgili kişilerin hayvan davranışları ve psikolojisi ile bunların üretime yansıması hakkında kesin ve yeterli bilgiye sahip olmadıklarını saptadım. Bizde biraz moda bir yaklaşım olarak algılanan hayvan refahı konularına hayvancılığı ileri ülkelerde verim artışına katkıda bulunacak bir kavram olarak yaklaşılmakta ve her tür çalışmada (yemleme, bakım, sağım, doğum, sütten kesim, binicilik vs.) öncelik verilmektedir. Aşağıdaki yazıda özet niteliğinde bazı konulara değinilmiştir.

İneğin Bazı Özellikleri

İnek merdiven çıkabilir fakat inemez. Bu durum rampa yapımında göz önüne alınmalıdır. 450 kg canlı ağırlıktaki bir inek yılda ortalama 10 ton gübre üretir. İşletmelerde gübre yönetimi zaman zaman en büyük sorunu oluşturduğundan, henüz daha kuruluş aşamasında iken bu sorunun kalıcı olarak çözümü konusu göz önüne alınmalıdır. Bir inek günde yaklaşık 6-7 saat yem yerken, 8 saat kadar da geviş getirir. Yani yeme faaliyetleri ortalama 14-15 saat kadar sürerek yaşamının en önemli kısmını oluşturur. Gevişen bir inek dakikada 50 çiğneme hareketi yapar. Bir inek günde 40.000’den fazla çiğneme hareketi yapar. Ortalama bir inek günde 15 litre idrar ve 30 kg kadar gübre çıkarır. İnek günde 100-125 litre kadar su içer (bir banyo küveti dolusu). İnekler otları dişleriyle ısırarak değil, dillerini bir filin hortumu gibi ot demetinin çevresine dolayıp çekerek koparırlar. Süt ineği günde 55-60 litre tükürük üretir. İnekler 18 yaşına kadar yaşayabilir fakat örneğin Holştayn ırkı bir ineğin verimli ömrü 6-7 yıl kadardır. İnekler günde yaklaşık 35-40 kg kadar yem tüketebilir.

Kaçış Hattı (Güvenlik Sınırı)

Hayvanlara yaklaşmadan öncelikle onların duyuları ve bazı özellikleri hakkında bilgi sahibi olunmalıdır. Örneğin, ineklerin koku alma duyusu oldukça iyi olup, bir şeyin kokusunu 10 km kadar uzaktan alabildikleri bildirilmiştir.

Buzağı ve ineklerin görme ve işitme özellikleri: Bu hayvanlar geniş bir görme açısına sahip olup, çevrelerini 300 derecelik bir açıyla görebilirler. Bu görüş alanını, kişisel alanlarını saptamak için kullanırlar. Bu alan; “kaçış hattı ya da güvenlik sınırı” olarak isimlendirilir. 1000 – 3000 hertz aralığındaki sesleri duyan insanla karşılaştırıldığında, sığırlar 8000 hertze kadar olan yüksek sesleri duyabilirler.

Aşağıda sığırlarla uğraşırken yardımı olacak bazı genel kurallar sıralanmıştır:

1) Bir kişi sığırın kaçış hattına girdikçe, sığır da normal olarak ondan uzaklaşmaya çalışacaktır.

2) Sık aralıklarla ziyaret edildiğinde veya nazikçe sevilip okşandığında güvenlik sınırının büyüklüğü giderek azalır.

3) Kulübesinde sık sık ziyaret edilen, kuru yem tüketimine elle alıştırılan ve bol fiziki temas yapılan (okşama, şakalaşma vs.) buzağılar yetişkin hâle geldiklerinde insandan kaçmamayı, bakıcılarına güvenmeyi ve onları takip etmeyi, üzerlerinde yapılacak uygulamalara (aşı, ilaç gibi) daha az reaksiyon vermeyi öğrenirler.

4) Hayvanın insana karşı nasıl reaksiyon vereceğini, önceki deneyimleri etkiler. Acı hatıralar uzun süre (aylarca) unutulmaz. Kötü hatıralar güvenlik sınırını büyütür.

5) Buzağılar, daha stresli olandan kaçınmayı seçerek iki durum arasındaki farkı açıkça tanımlarlar.

6) Sığırlar renk ve doku farklılığındaki değişime karşı hassastır.

7) Travay veya hayvan sevk kanalları yanındaki hareketli eşya veya canlılar hayvanları korkutabilir.

8) Yenilikler kuvvetli stres yaratan durumlar olmasına rağmen, tekrarlayan maruziyetler yeniliğin etkisini azaltır.

9) Sığırlar sürü hayvanıdır ve arkadaşlarından ayrılmayı istemezler.

10) Vücut teması olan sığır grupları daha sakin kalır.

11) Umulmadık gürültü veya ses oldukça büyük stres yaratır.

12) Sığırlar arka perde gürültüsü ve müzik gibi makul seviyedeki sürekli sese kolaylıkla adapte olabilir. Klasik müzik dinletmek onları sakinleştirir.

13) Telsiz, radyo konuşmaları, müzik gibi farklı seslere maruz kalan sığırlar âni seslere karşı daha az reaksiyon verir.

14) Daha önce taşıma gibi stresli bir dönem geçirmiş olsalar bile, yeni durumlara kolaylıkla adapte olabilirler.

15) Sığırlar rölatif olarak düşük seviyede strese kolaylıkla alışabilir.

16) Bakım-besleme faaliyetlerindeki küçük bir tutarsızlık bile, buzağının yeni görüntü ve seslere karşı stres yanıtını azaltabilir.

17) Sürekli kötü bakım şartları ve muamele kronik stres yaratır.

Yukarıda verilen bu temel kurallar, empati yapan buzağı bakıcılarının işlerinde başarılı olmasına yardımcı olurken, duyarsız bakıcıların ise kötü bir iş ortaya koymalarına neden olur ve sonuçları rahatlıkla hayvanda izlenir. Başta yeni doğanlar olmak üzere genç buzağılarla birlikte sadece vakit geçirmek bile, güçlü bağlar oluşturarak buzağı kreşinin bir bebeğin yatak odası gibi huzur dolu olmasını sağlar.

Buzağı Bakıcılarıyla Da İletişim Kurulmalıdır

Çiftlik sahibi veya yöneticisi, personel için en iyi motivasyonun “övgü” olduğunu bilmelidir. Buzağı bakıcısı işini iyi yaptığında yüzüne kaşı “iyi iş çıkardın, eline sağlık, teşekkür ederim!” gibi övgü sözcükleriyle takdir edilmelidir. Bu kişilerin değerlendirilmelerinde ve eğitilmelerinde evde ya da kreşte çocuğunuzu emanet etiğiniz bakıcılara verilen değer verilmelidir. İşletmenin geleceği olan hayvanları bu insanlara emanet ettiğiniz unutulmamalıdır.

Bakıcı – Buzağı İlişkisi

Yetenekli buzağı yetiştiricileri/bakıcıları beş duyularını kullanmalıdır (görme, koklama, işitme, dokunma ve hatta tatma). Yaptıkları işe göre bu duyularının gelişimi zaman alır. Bakıcı, yaptığı gözlemlerin sonucunda fazlasıyla dikkatli olarak bir buzağı hastalandığında hızlı tepki vermeye hazır olmalıdır. Erken teşhis ve tedavinin –günler değil- dakikalar içinde yapılmasının değerinin oldukça yüksek olduğu yapılan hizmet içi eğitimlerle kendisine çok iyi öğretilmelidir. Ayrıca, iyi bakıcılar buzağılarla aralarında bir bağ kurar. Bakıcının buzağılarla arasında kurmuş olduğu bağ, hasta buzağıların hızla saptanıp tedavi edilmesini sağlar. Ayrıca hassas bir bakıcı gece buzağı barınağına gelerek antibiyotik veya elektrolit sıvıların verilmesini de sağlar. Çiftlik sahibi ve yöneticiler doğru zamanda ve yerde yeterli işgücü kaynaklarını tahsis etmelidir. Böylelikle çiftlik içinde herkesin görev tanımı tam olarak ortaya konmuş olur. Görev tanımının tam olmaması çalışanların her işe koşulmasına neden olarak olası enfeksiyonların yetişkin hayvanlardan ya da bunların barınaklarından buzağılara taşınmasına neden olur. Bakıcılara stresli olayları birbiri üzerine biriktirmek yerine onları yayarak çözümlemelerine fırsat tanınmalıdır. Eğitimden geçmiş ve dikkatli bakıcıların inisiyatif almaları teşvik edilmelidir. Sürekli olarak yakalama ve zapt-ı rapta almayı gerektiren örneğin, aşılama, boynuz köreltme, kuyruk kesme, küpeleme ve sütten kesme uygulamalarının hepsi, buzağı ve bakıcı için stres dolu işlerdir. İşletmenin inşaat kalitesi değil, bakıcıların kalitesi daima hatırda tutulmalıdır. Bakıcı buzağı barınağına girdiğinde tek bir devriyede bütün buzağıları kolaylıkla görebilmelidir. Buzağıya kendi içebileceğiniz kalitede içme suyu sağlanmalıdır. Kovaları, emzikleri ve diğer besleme ekipmanını temizlemek için sürekli olarak sıcak su mevcut olmalıdır. Konsantre yemler, kaba yemler ve süt ikâme yemi gibi iyi kaliteli ve lezzetli yemler sürekli bir şekilde sağlanmalıdır. Buzağıların katı yemleri hızla tüketmeye başlamasıyla birlikte işçilik gideri azalır ve daha az hastalanırlar. Yetenekli, motive olmuş ve empatik bir personelin başarılı bir buzağı yetiştiriciliğinin ya da işletmenin en önemli unsuru olduğu unutulmamalıdır.

Bir önceki yazımız olan Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvanlarının Ana Yemi Silaj başlıklı makalemizde ana, BÜYÜKBAŞ ve Hayvanlarının hakkında bilgiler verilmektedir.

B.BAŞ HAYVANCILIK

Koyunlarını mümkünse cardakta muhavaza edin

Published

on

Koyunlarını mümkünse cardakta muhavaza edin

Yüksek yerlere yapılırlar
Genellikle girişleri kapalı tutulmaz
Ayvacık’ta daha fazla kullanılır
Ortak meralarda birbirine yakın mesafelerde bulunurlar
Hayvanların güvenliği
Girişleri daha alçaktır
Eşekler girmesin
Mera içerisindedir hayvan sayısına göre şekli değişmektedir.
Dezavantajları
Hırsızlık
Hayvanlar karışabilir.
Yabani hayvan zararı daha fazladır

İlkbahar sonu ve yaz ayları içerisinde koyunların sürekli olarak barındırıldıkları çardakların yapısal özellikleri ile bazı iklimsel özelliklerinin ortaya konulması

SONUÇ

Çardaklar yaz dönemi için uygun gölgelenme sağlamaktadır
Çardak içi hava kalitesi Ayvacık’ta çok iyi, Ezine’de kötüdür
Çardak yapımında kullanılan malzeme
Çardak şekli
Çardakların karanlık olması karasinek varlığını olumlu olarak etkilemektedir
Ancak karanlığın fizyolojik (özellikle üreme) etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir…

Bir önceki yazımız olan İNEKLERDE: Yatalak Sendromu (Downer Cow ) başlıklı makalemizde (Downer, Cow ) ve İneklerde hakkında bilgiler verilmektedir.

Continue Reading

B.BAŞ HAYVANCILIK

İNEKLERDE: Yatalak Sendromu (Downer Cow )

Published

on

İNEKLERDE: Yatalak Sendromu (Downer Cow )

Nedenleri: Nedenlerinden başlıcası (%80-90) süt hummasının tam olarak tedavi ettirilmemesidir. Bunun dışında diğer hastalıklar ve beslenme problemleri, doğum sonrası yaralanmalar, ineklerin aşırı yağlı ve kilolu olmaları, zeminlerin kayganlığı hastalığın meydana gelmesinde rol oynar.

Daha çok yüksek süt verimli ineklerde 4-6 yaşlarında ve doğumdan sonraki 10 günde görülür. Doğum döneminde yatan ineklerin %20'sini oluşturur.

Belirtileri: Doğumdan sonra ayağa kalkamamasına rağmen yeme ve suya karşı iştahası çoğunlukla normaldir. Dışkısını ve idrarını yapar. Ayağa kalkma çabası vardır, sürünerek yer değiştirebilirler. Bu nedenle ön taraflarını kaldırabilirken, arka taraflarını yalnız birkaç cm kaldırabilirler.

Korunma Yolları: Süt hummasının oluşumu önlenmelidir. Süt humması olayları en kısa sürede tedavi ettirilmeli ve tedavi edilmesine rağmen ayağa kalkmayan veya ayağa kalktığı halde tekrar yatma durumlarında en kısa sürede yeniden Veteriner Hekime haber verilmelidir. Çünkü 4 saatten daha fazla aynı tarafına yatan ineğin ayaklarında tutukluk olmakta ve ayağa kalkması güçleşmektedir. Bu amaçla yatan ineklerin 4 saatte bir pozisyonu değiştirilmeli, altlarına kuru ve bol altlık atılmalıdır. İnekler doğumdan 4 gün önce doğum bokslarına alınmalı ve burada bol ve kuru altlıklı ortamda tutulmalıdır. Ahır zeminlerinin kaygan olması önlenmelidir.

Bir önceki yazımız olan Büyükbaş Hayvanlarda Doğum Öncesi Felci başlıklı makalemizde BÜYÜKBAŞ, Dogum ve Hayvanlarda hakkında bilgiler verilmektedir.

Continue Reading

B.BAŞ HAYVANCILIK

Büyükbaş Hayvanlarda Doğum Öncesi Felci

Published

on

Büyükbaş Hayvanlarda Doğum Öncesi Felci

Doğum Öncesi Felci

Nedenleri: Asıl nedeni rasyonda fosfor noksanlığıdır. Kötü beslenme koşullarının yanında kalsiyum noksanlığı da hastalığın oluşumunda rol oynar.

Belirtileri: Doğuma 2-3 hafta kala ayağa kalkamama ile kendini belli eder. Yeme ve içme normaldir. Dışkı ve idrarını yapar.
Korunma Yolları: Kalsiyum ve özellikle fosfor noksanlığından korumalıdır. Özellikle kurak dönemlerde önlerine fosfor içeren yalama taşları konulmalıdır.

* Çayır Tetanisi (Hipomagnezemik Tetani)

Kışın uzun süre ahırda beslenen sığırların baharda merada otlatılması sonucu; öz su bakımından zengin yeşil otları fazla yemesinden doğan bir hastalıktır.

Nedenleri:Magnezyum yetersizliğine bağlı oluşur. Genç meralar magnezyum bakımından fakir, potasyum ve sodyum yönünden zengindir. Potasyum ve sodyumun fazla olması magnezyumun emilmesini engellemektedir.

Belirtileri:Hayvan otlamayı keser, huzursuzdur, saldırgandır. Birkaç saat sonra merada ölmüş olarak bulunabilir.
Tedavi:Erken dönemde tedavi edilebilir. Acilen bir veteriner hekime başvurulmalıdır.

Bir önceki yazımız olan Büyükbaş Hayvanlar da Kemik Erimesi (Osteomalazi) başlıklı makalemizde (Osteomalazi), BÜYÜKBAŞ ve da hakkında bilgiler verilmektedir.

Continue Reading

Trend Konular