Leylandi, Melez Servi (Cupressocyparis Leylandii)
By Site Yöneticisi On 16 Tem, 2013 At 11:59 AM | Katagorisi Genel | ile 0 Yorum

342px-Leyland_Cypress.jpg30 m ya da daha fazla boylanabilen sık dallı piramidal veya sütun formlu herdem yeşil ağaçlardır. Koyu yeşil renkli 3 mm uzunluğundaki pul yapraklar sürgünlere karşılıklı dizilmiş olup uç kısımları sivrice ve dışa dönüktür. Kozalakları 2 cm çapında, 8 pullu, her bir pulun altında 5 adet ince, siğilli tohum vardır. Hızlı büyür. Sınır elemanı, grup ya da tek olarak dikilebilir. Aynı zamanda güzel bir çit bitkisidir. Yaz sonunda çelikle üretilir. Toprak isteği bakımından oldukça kanaatkârdır. Hava kirliliğine, kış soğuklarına ve ilkbahar donlarına karşı çok dayanıklıdır. Park ve bahçelerde yetiştirilen çok sayıda kültivarı vardır.
Konik yapılı, 15-20 metreye kadar boy, 7 metreye kadar genişlik yapabilen sık formlu hem mevsim yeşil bitkilerdir.
Sürgünleri ince ve narindir, sürgünlerin zedelenmesi büyüdüğü zaman düzgün gövdesinin bir nebze bozulmasına yol açabilir, ayrıca yaprakları dört köşelidir.
Çiçekler kokulu, erkek çiçekler 3 mm. boyunda, kırmızımsı kahverengi ve terminal durumludur. Dişi çiçekler erkek çiçeklerden daha büyük, sarı renktedir.
Kozalaklar 2 cm. çapında 8 pullu ve kahverengidir. Her pulun altında 5 adet tohum bulunur. Tohum ve çelikle üretilir.
Donlara dayanıklı olmakla beraber -20 derecenin altında zarar görür. Hava kirliliği ve tuz serpintilerine karşı dayanıklıdır.
Anavatanı
Güney Galler/İngiltere
İklim Toprak İstekleri
Farklı iklim ve toprak şartlarına kolayca uyum sağlar.Bununla beraber nemli ve derin topraklarda daha iyi yetişir. Hafif gölgeden rahatsız olmaz. Rüzgara dayanıklıdır. Düzenli sulama hızlı büyümesini sağlar.
Özellikleri
-Benzerlerinin aksine yağmurda veya dalları kesildiğinde leylandiler ferahlatıcı ve belirgin bir koku yayarlar.
-İyi güneşte maksimum büyüme gösterir ve kısmi gölgeyede tahammülü vardır.
-Nemli ortamda hızlı büyür. Sulamaya çabuk cevap verir ancak kuraklığa dayanımı da oldukça yüksektir bu nedenle su sıkıntısı olan bölgelerde tercih edilebilir.
-Budamaya elverişli form vermeye uygundur. Ses, rüzgar engellemek amacıyla bahçe etrafında doğal duvar olarak kullanılabilirler.
15 m.'ye kadar boylanabilen, 7 m.'ye kadar taç çapı yapabilen, konik yapıda, sık dokulu ağaç formlu bitkilerdir.
Yapraklar herdem yeşil, 4 köşeli ve koyu yeşil renktedir. Koparıldığında hoş bir koku yayar. Sürgünler ince ve narindir.
Çiçekler kokulu, erkek çiçekler 3 mm. boyunda, kırmızımsı kahverengi ve terminal durumludur. Dişi çiçekler erkek çiçeklerden daha büyük, sarı renktedir.
Kozalaklar 2 cm. çapında 8 pullu ve kahverengidir. Her pulun altında 5 adet tohum bulunur. Tohum ve çelikle üretilir.
Donlara dayanıklı olmakla beraber -20 derecenin altında zarar görür. Hava kirliliği ve tuz serpintilerine karşı dayanıklıdır.

1038_4.jpg

-Doğal duvar oluşturmakta kullanılır.
-Rüzgarı keser.
-Her mevsim yeşildir.
-Kolayca budanıp istenilen forma sokulabilir.
-Ses ve gürültü kirliliğini engeller.
-Ticari öneme sahiptir.
-Bakımı kolaydır ve susuzluğa dayanıklıdır.
Üretimi
Leylandi çelikten yada kalem adı verilen 15 cm uzunluğunda anaç bitkiden kesilen dalların kum ve toprak karışımı toprağa (%50-%50) dikilmesi sonucu nemli ortamda veya serada bakılarak üretimi gerçekleştirilir. Bir diğer üretim metodu ise tohumdan yetiştirmedir. Ancak üreticiler arasında zorluğu nedeniyle tercih edilmemektedir zira çaprazlama sonucu oluşan leylandinin tohumundan Cupressocyparis leylandii özellikleri göstermeyen bitki elde edilmesi olanağı yüksektir. Bu nedenle çelikten üretimi yaygındır. Ara çeliklerden üretilen leylandiler çok formlu olmamaktadır bu nedenle uç çeliği almaya özen gösterilmelidir. Çelikler dikilirken köklenme hormonu kullanılması başarı oranını arttırır.
Yetiştiriciler genellikle dört yıl içerisinde leylandileri satılacak boyuta ulaştırmakta ve pazarlamaktadırlar. Leylandilerin çok büyük etki yaratacak şekilde hastalığı ve zararlısı bulunmamaktadır. Görülen zararlısı genellikle yaprak kurdudur, görülen enfeksiyon ise mantardır. Uygun bakım şartlarında tamamına yakını büyür ve gelişir.
Leylandiler uygun bakım şartlarında yılda 70-100 cm uzama gösterirler.
Türleri
Castlewellan Gold, Moncal, Haggerstown Grey, Leighton Green, Gold Cup, Castlewellan, Green Spire, Naylor's Blue, Silverdust ve Robinson's Gold.
Sulama
Leylandiler suyu sever, genişçe açılan çanak içinde su biriktirilip taşıncaya kadar doldurulur. Yazın 2-3 günde bir kışın ise haftada bir kez bu şekilde sulanması uygundur. Toprak yapısına göre uzmana danışarak gerekli gübreleme yapılmalıdır aksi takdirde aşırı sulama leylandiye zarar verir yapraklarında besin eksikliği ve güneş eksikliğinden kaynaklanan sararmalar görülebilir.
Budama
Budamaya son derece dayanıklıdır. Çitler ilk ve sonbaharda olmak en az iki kere budanmak ister. Leylandiler ana gövdeye en fazla bir karış kalacak kadar derin budanabilirler, bundan daha derin budamalar yapraklarda sığlaşmaya yol açar. Tepe sürgünü ise kesildiğinde leylandi yukarı uzamasını durdurup enine büyümesini hızlandırır. Ucu kesilen dallar "Y" şeklinde çatallaşarak daha sık formlu olmaya yönelirler.
Kullanım Alanları
Bahçe sınırlarında yüksek, sık ve geniş bir duvar meydana getirmek için idealdir. Dikim aralığı 1,5 metre olmalıdır. Kısa çitler için uygun değildir. Büyük bahçelerde tek ağaç olarak yetiştirilebilir. Küçük bahçeler için uygun bir seçim değildir.
Park ve bahçe düzenlemelerinde dekoratif formu ve sınırlandırma amacıyla tercih edilir. Soliter veya gruplar halinde kullanıma uygundur.
Leylandi Duvar oluşturma
Aynı anaçtan olan düzgün formlu leylandiler tercih edilmelidir. Fidan yakınlıkları 40 cm den daha yakın olmamalıdır. Aksi takdirde birbirlerinin büyümesini ve köklenmesini engellerler. Uygun fidan aralığı 50-70 cm dir. Çapraz dikim tercih edilmez, düz şekilde duvar oluşturulacak yere dizilirler ilk birkaç yıl budama yapılmayıp ağaçların birbirine entegrasyonu sağlanmalıdır. İlk yıllarda uygun sulama ve gübreleme metodu uygulanmalıdır.

Cupressocyparis-leylandii__1938.jpg

Leylandi geçirgen süzek toprağı sever kökleri derinlere kadar iner.
Leylandi dikilecek çanak genişçe açılır ve dikim işlemi tamamlandıktan sonra dip kısmında bir kova su birikecek şekilde karık açılır böylece suyu seven leylandinin maksimumu büyümesi için gerekli sulama yapılır. Leylandi sık sulanmalıdır damlama sulama sistemi leylandide normal sulamaya göre daha verimli olmaktadır.
Leylandinin köklerinin sabitlenmesi için, yanına sırık dikilir ve leylandi sırığa sıkmadan birkaç yerinden bağlanır. Ağaç büyüdüğünde sırık çıkarılır ve iplerin gövdeyi sıkmamasına dikkat edilir.
Leylandiler yılda ortalama olarak 60-80 cm arası uzama gösterirler gövdesi ise 1-1.5 cm kalınlaşır.
Leylandi çit ağacıdır budandıkça çatalları artar ve boyu uzar, ancak çok derin budama yapılmaması gerekir.
Leylandi kökleri derinlere indiğinden yüzeydeki gübreye duyarlılığı azdır özellikle sonbahar sonu kış başında azotlu gübre kullanılmalıdır.
Türkiye'deki yaygın leylandi türleri;
Halk arasındaki ve fidanlıklardaki tabiriyle yeşil leylandi(Cupressocyparis leylandiMelez Servi), sarı leylandi(Cupressocyparis leylandi 'Gold rider') ve alacalı leylandi(Cupressocyparis leylandi 'Gold rider palle') denilen bu iki türün özelliklerini gösteren tür olmak üzere toplam üç türlüdür.
Leylandi nedir anavatanı neresidir?
Leylandi bitkisi doğal seleksiyon yoluyla oluşmuştur. İngiltere'de çiftçilik yapan Leyland soyisimli çiftçinin keşfetmesiyle aynı zamanda adını da vermesine neden olmuştur. Leylandi konusunda kanunları bulunan ve leylandinin anavatanı olan ülke İngiltere'dir. Ancak leylandi ağacı ülkemizin iklim şartlarına da çok iyi uyum göstermiştir.
Leylandi'lerde demir eksikliği ve dalların kuruması
Leylandi yetiştiricilerinin en sık olarak yakındıkları şikayetleri arasında leylandi dallarının kurumaya başlamasıdır.
Öncelikle teşhis iyi olarak belirlenmelidir, eğer yeşil cins leylandileriniz aralardaki 8-10 cm uzunluğundaki ara sürgünleri kuruyup dökülüyorsa, bu her dem yeşil kalan leylandilerin yaprak yenileme yoludur, burada bir hastalıktan bahsedilmez, ancak ağaçta anormal derecede bölgesel veya ağacın tamamı üzerinde etikili bir renk değişmesi sararma ve akabinde kuruma gözlemleniyorsa bunun sebeplerinden birisi de demir eksikliği diye tabir edilen olgudur. Bu durumda ziraat ekipmanları satan yerlerde kg ı 2-3 tl arasında değişen fiyatlardan satılan demir alınmalıdır. Burada yine yanılgıya düşmemek gerekir ki demir olarak satılan madde bildiğimiz demir tozu değildir ağacın emilimine uygun olarak hazırlanmış preperattır. Demir uygulamasını yaptıktan sonra eğer 2-3 ay içerisinde problem çözülmemişse bir uzmandan yardım almak gereklidir.

Bir önceki yazımız olan Tarım Alet Ve Makine Konusunda Satıcılık Sözleşmesi başlıklı makalemizde Alet, Konusunda ve Makine hakkında bilgiler verilmektedir.

Yazar Hakkında: -