Connect with us

Genel

SAZAN BALIĞI YETİŞTİRİCİLİĞİ

Published

on

Sazan balığı sıcak ve durgun suları sever ve bu tür yerlerde yaşar. Sazan balığı, yetiştiriciliği denilince akla aynalı sazan balığa gelmektedir. Bunun yanında pullu sazan, büyükbaş sazan, çayır (ot) sazana, gümüş sazanının da yetiştiriciliği yaygın olarak yapılmaktadır. Bu dersimizde sazan balığı yetiştirmek için havuzları, bu havuzları nerelerde inşa edeceğimizi, ihtiyaç duyulan su miktarını balıkları nasıl sağlayacağımızı, besleyeceğimizi öğreneceğiz.

Sazan balığı sıcak ve durgun suları sever ve bu tür yerlerde yaşar.

Sazan balığı, yetiştiriciliği denilince akla aynalı sazan balığa gelmektedir. Bunun yanında pullu sazan, büyükbaş sazan, çayır (ot) sazana, gümüş sazanının da yetiştiriciliği yaygın olarak yapılmaktadır.

Bu dersimizde sazan balığı yetiştirmek için havuzları, bu havuzları nerelerde inşa edeceğimizi, ihtiyaç duyulan su miktarını balıkları nasıl sağlayacağımızı, besleyeceğimizi öğreneceğiz.

Aynalı sazan

Şekil 1. Aynalı sazan

Pullu sazan

Şekil 2. Pullu sazan

Çayır (ot) sazanı.

Şekil 3. Çayır (ot) sazanı.

Büyük baş sazan.

Şekil 4. Büyük baş sazan.

Aynalı sazan

Şekil 5. Aynalı sazan

İŞLETMEMİZİ NERELERDE KURALIM

Verimli ve su tutma yeteneği iyi olan araziler sazan balığı yetiştirmek amacıyla havuz yapımına uygundur. Ancak sazan balığı yetiştirilecek havuzlar, genellikle tarıma elverişli olmayan verimsiz arazilerde kurulmalıdır. Böylece düşük verimli ve verimsiz araziler değerlendirilmiş olurlar. Seçilen arazinin az meyilli olması, su akışı boşaltımının tabii cazibe ile olmasını sağlar.

Tınlı ve killi topraklar, havuz yapımına daha uygundurlar. Çünkü bu tür toprakların tabii verimliliği ve su tutma kabiliyeti yüksektir.

Havuz kısımları

Şekil 6. Havuz kısımları

1 – Su girişi, 2- Su tevzi kapakları, 3- Çevre kanalı 4- Ana drenaj kanalı, 5- Tali drenaj kanalları, 6- Balık hasat çukuru, 7- Su boşaltım sandığı. 8- Su boşaltım borusu. Havuz Duvarları -Setler.

SAZAN BALIĞI YETİŞTİRİCİLİĞİNDE SU

Sazan balığı yetiştiriciliğinde asgari su miktarı, havuzları sürekli dolu tutacak, yaz aylarındaki buharlaşma ve sızma kayıplarını karşılayacak düzeyde olmalıdır. Bir hektar havuz alanı için 0.5-1.0 lt/sn'lik su, bu iş için yeterlidir. Ancak entansif yetiştiricilikte su miktarının biraz artırılması gerekir. Nemli ve yağışlı bölgelerde bir hektar havuz alanına 4-5 It/sn, ılıman ve sıcak bölgelerde 5-10 It/sn su gerekir.

Havuzlarda kullanılacak suyun temiz ve kirlenmemiş olması gerekmektedir. Suyun Oksijeni 5-6 mg/It civarında olmalı, hiçbir zaman da 3-3.5 mg/It' den aşağıya düşmemelidir. Suyun pH' sının ise 5.5 ila 10.8 arasında olması istenir.

SAZAN BALIKLARI SICAĞI SEVER

Sazan balığı yetiştiriciliği için en uygun su sıcaklığı 22-28°C dir. 10°C nin altındaki sıcaklıklarda sazan balıkları yem almazlar. Bu sebeple entansif bir yetiştiricilik için su sıcaklığı 5-6 ay, en az 18-20°C’nin üzerinde olmalıdır.

İŞLETME TİPLERİ

Sazan balığı yetiştiriciliğinde genellikle iki tip işletme vardır.

1 . Birinci tip işletmeler yavru yetiştiren işletmelerdir. Bunlar yavru balık alarak bir müddet beslerler. Balıklar pazar ağırlığına gelince de pazarlarlar. Bu tip işletmeler için besi havuzları dışında işletme binası ve yem deposu gereklidir.

2. İkinci tip işletmeler için işletme binası ve yem deposu dışında, yumurtlatma yavru büyütme, besi, stok ve kışlatma havuzlarına ihtiyaç vardır. Havuzlar işletmenin kapasitelerine göre birbirleriyle orantılı olmalıdır. Şöyle ki, toplam havuz alanının;

• % 1’i yumurtlatma havuzları

• % 10-15’i yavru büyütme havuzları ,

• % 70-75’i besi havuzları ,

• % 10-20’u stok ve kışlatma havuzları olmalıdır.

Sazan havuzları

Şekil 7. Sazan havuzları

YUMURTA ALIMI

Su sıcaklığı 18°C’nin üzerine çıktığında balıkların yumurtaları ve spermleri olgunlaşmaya başlar. Dişilerin karınlarında şişlik görülür.

Sazan balıklarında yumurta alımı iki şekilde olur:

Balıkların yumurtalarının ya kendiliğinden olgunlaşması beklenir, ya da hipofiz iğnesi yapılarak yumurtaların hemen olgunlaşması istenir. Hipofiz iğnesini takiben 15-16 saat sonra sağıma geçilir. Sonra yumurtaların üzerine erkek balığın spermi sağılır. İyice karıştırılır, yumurtaların yapışkanlığını gidermek için üzerine 10 litre suda 30 gr üre ve 40 gr tuz eritilmek suretiyle hazırlanan üre-tuz eriği dökülür. 20 dk. kadar tekrar karıştırılır. Daha sonra yumurtaların üzerine tanin eriyiği ilave edilir (15 gr tanin 10 litre suda eritilir). Birkaç saniye tanin eriyiği ile karıştırılır ve süzülür. Sonra yumurtalar, temiz su ile yıkanarak Zugar şişesi denilen çıkış şişelerine, şişenin 1/3'i boş kalacak şekilde konur. Burada larvaların çıkması sağlanır.

Yumurtalar dinlenme safhasında.

Şekil 8. Yumurtalar dinlenme safhasında.

Hipofiz iğnesi yapımı sonucu yumurta alımı

Şekil 9. Hipofiz iğnesi yapımı sonucu yumurta alımı

Havuzlarda kendiliğinden yumurtlama.

Şekil 10 Havuzlarda kendiliğinden yumurtlama.

Dişi balıkların sağılması.

Şekil 11. Dişi balıkların sağılması.

Diğer bir yumurta alımı, herhangi bir müdahale olmadan kendiliğinden balıklardan yumurta alımı işlemidir. Derinlikleri 40-60 cm olan 50-100 m büyüklüğündeki tabanı tamamen çimlerle kaplı, kenarları kanal şeklinde çukurlar olan havuzlar yumurtlama havuzu olarak kullanılır. Bu havuzlara balıklar, iki dişiye 3 erkek hesabıyla bırakılır. Su üzerinde köpük görüldüğünde yumurtlama işlemi başlamıştır. Yumurtlama işlemi tamamlanınca anaçlar havuzdan alınır. Yumurtadan 3-5 gün sonra larvalar çıkar. Larva çıkışından üç gün sonra larvalar sayılarak yavru büyütme havuzlarına aktarılır.

Sütün toplanması ve sağımı.

Şekil 12. Sütün toplanması ve sağımı.

Yumurtlama ve larva çıkım safhaları

Şekil 13. Yumurtlama ve larva çıkım safhaları

YUMURTLAMA HAVUZUMUZ YOKSA NE YAPACAĞIZ?

Yumurtlama havuzları yoksa, anaç havuzlarına, balıkların üzerine yumurta bırakabilecekleri kakaban adı verilen sentetik lif veya bitki demetleri konur. Anaç balıklar, yumurtalarını kakabanlar üzerine bıraktıkları sonra kakabanlar yavru büyütme havuzlarına aktarılır.

YAVRU BÜYÜTME HAVUZLARI

Derinlikleri 60-80 cm, büyüklükleri 500-1000 m2 olan toprak havuzlarıdır. Sayıları işletmenin kapasitesine göre değişir. Havuzlara larvalar bırakılmadan 1-1.5 ay önce bakım yapılır,gübrelenir ve su ile doldurulur. Bu havuzlara 1 m2 ye 30 40 larva yerleştirilir Balıklar büyüdükçe seyreltme işlemi yapılır.

Bitki saplarına yapılmış döllenmiş sazan yumurtaları.

Şekil 14. Bitki saplarına yapılmış döllenmiş sazan yumurtaları.

Kakaban ve parçaları

Şekil 15. Kakaban ve parçaları

Kakaban ve yerleştirilme şekilleri

Şekil 16. Kakaban ve yerleştirilme şekilleri

Balık larvalarının dikey hareketi.

Şekil 17. Balık larvalarının dikey hareketi.

Larva gelişimi.

Şekil 18. Larva gelişimi.

BESİ HAVUZLARI

Besi havuzlarının büyükleri çok değişiklik göstermekle birlikte, ideal bir işletme için 4-5 dekar büyüklük yeterlidir. Havuz!arın meylinin % 0.1'in altına düşmesi ve % 0.5 üzerine çıkması istenmez. İdeali % 0.2-3 tür. Havuz derinliği alçak kısımlarda 60 cm’ye düşmemek üzere, ortalama 1 metre derinlikte olmalıdır.

Besi havuzlarına, 200-300 gram ağırlığındaki balıklardan 1 m2 ye 1 adet gelecek şekilde balık yerleştirilir. Balıklar pazar ağırlığı olan 500-1000 gr oluncaya kadar burada beslenirler.

Sazan balığı yetiştiriciliğinde dekara 600-800 kg. balık elde edilir.

STOK VE KIŞLATMA HAVUZLARI

Stok ve kışlatma havuzları tabiat şartlarına ve pazarlama durumuna göre değişik sayı ve boyutlarda yapılır. Stok havuzları pazarlanacak balıkların barındığı ve anaç balıkların konulduğu havuzlardır. Bu havuzlara 1 m2 ye 1 adet balık yetiştirilir.

BESLENME

Sazan balıkları yem alımında seçici değildir. Bitkisel ve hayvansal kökenli yemleri severek yerler.

Başlangıçta yavrulara, havuzda kendiliğinden oluşan tabii yemlere ilaveten artemia larvaları verilir. Balıklar; 6-8 haftalık olduktan sonra, günde 4-6 defa olmak üzere toz yemden pelet yeme geçilir. Büyük balıklara, günde 2-3 defa yem verilir. Verilecek yem miktarı su sıcaklığının onda biri olarak hesaplanır. Şöyle ki su sıcaklığı 25 Co ise verilecek yem miktarı canlı ağırlığın % 2.5'i, 20 Co ise % 2'sidir.

Balıklar, pazarlanmadan bir hafta on gün önce yemlemeden kesilir ve stok havuzlarına alınır. Böylece etinde oluşan çamur kokusu gibi kötü kokuların gitmesi sağlanır.

Yemleme, pazarlama ağırlığı olan 500-1000 gram oluncaya kadar devam eder. Ilıman bölgelerde 1.5-2 yılda, soğuk bölgelerde ise 2-3 yılda balıklar pazar ağırlığına ulaşırlar. Balıklar hasat edilince, havuzlara hemen su verilmez. Kuru bırakılır. Havuz tabanı ve duvarlar gözden geçirilir. bitkiler temizlenir, dezenfeksiyon ve gübreleme amacıyla da hektara, 1-1.5 ton toz kireç serpilerek atılır.

Sazan balığının gelişim

Şekil 19. Sazan balığının gelişim

HAVUZLARIN GÜBRELENMESİ

Kireçleme işlemi yapıldıktan en az 2-3 hafta sonra havuzlar gübrelenir. Gübreleme ile havuz suyunda balıkların yiyeceği ufak canlılar oluşur.

Gübreleme amacıyla çiftlik gübresi ve kimyevi gübreler kullanılır. Çiftlik gübresi hem havuz toprağını ıslah etmek ve hem verimliliğini artırmak için verilir. Toprağın verim durumuna göre yılda, hektara 5-30 ton çiftlik gübresi verilir. Çiftlik gübreleri fazla oksijen harcanmasına sebep olduğundan, genellikle kışın havuzlara verilmelidir. Gübre havuz tabanına yayılarak değil yığınlar halinde serilir.

Hektara, yılda 300 kg. olarak verilen süper fosfat gübresi balık üretiminin bir misli artmasını sağlar. Bu gübre su sıcaklığının arttığı Mayıs ayından itibaren verilmelidir.

Azotlu gübre olarak havuzlara genellikle kalsiyum amonyum nitrattan hektara 300-400 kg / yıl verilir. Haziran-Temmuz-Ağustos aylarında 3-4 seferde verilmelidir. Azotlu gübreler, havuzlara verildiğinde havuzlar otsuz olmalı, yeterli oksijen, yeterli kireç ve organik madde bulunmalıdır.

Sazan balığı yetiştiriciliği yapmak isteyen müteşebbisler en yakın Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İI ve İlçe Müdürlüğüne başvurduklarında kendilerine her türlü bilgi verilmektedir.


Bu haber 16808 defa okunmuştur.

Sitemize reklam vermek için mail atınız.

 

Bir önceki yazımız olan ARI ÜRÜNLERİ VE ÖZELLİKLERİ başlıklı makalemizde Arı, Ürünleri ve ve hakkında bilgiler verilmektedir.

Continue Reading

Genel

GDO’ların esası, “gen transferi”ne dayanır

Published

on

GDO’ların esası, “gen transferi”ne dayanır.

GDO’ların esası, “gen transferi”ne dayanır.
Gen transferi, bir canlının genlerini taşıyan DNA’sının,bir başka canlının hücresine nakledilmesidir.
Genetik mühendisliği, benzer olmayan organizmalar arasında tek veya daha fazla genin izole edilip, kesilip, birleştirilmesi ve aktarılmasıdır (normal koşullarda oluşması beklenmeyen gen kombinasyonları).
Örneğin; Kutuplarda yaşayan bir tür balıktan izole edilen anti-freeze (yani bitki dokularında donmayı engelleyen) geni domates ve çilek gibi bitkilere aktarılarak soğuğa dirençli GD domatesler ve çilekler geliştirilmektedir.
Gen mühendisliği, gıda üretiminde ve gıda katkı maddeleri üretimi üzerinde kayda değer etkiler yapmaktadır.

Şahin DOĞAN

Bir önceki yazımız olan Tohum ve fidelerde erken dikim sakıncaları başlıklı makalemizde Dikim, Erken ve fidelerde hakkında bilgiler verilmektedir.

Continue Reading

Genel

Tohum ve fidelerde erken dikim sakıncaları

Published

on

Tohum ve fidelerde erken dikim sakıncaları

TOHUM VE FİDELERİN ERKEN DİKİLMESİNİN SAKINCALARI
Tohum ekimlerinin yaklaştığı şu günlerde, özellikle sosyal medyada, bazı hobicilerin, yaz sebzelerininin tohum ekimlerini gerçekleştirdiğini hatta bazı fidelerin şaşırtma noktasına geldiğini görüyoruz. Her ne kadar ‘erken olduklarına’ dair yorumlar yapsak da, acele eden diğer hobicilerin de gördüğü fotoğraflar karşısında bir an önce ekim işlemlerine girme eğiliminde olduğu gözleniyor.
Öncelikle şunu ifade etmek gerekir. Sanal ortamda gezinen bazı ‘tohum ekim/fide dikim’ tabloları, ağırlıklı olarak profesyonel üreticiler içindir. Bu tablolardaki tarihlerin Türkiye genelini ifade etmesi mümkün değildir. Şöyle ki; bırakın Türkiye genelini, sadece Trakya’da bile aynı gün içinde, 3 ayrı bölgede, 3 ayrı iklim hakimdir. İstanbul’un Anadolu yakası ve Avrupa yakasında bile bazı noktalar için 5 güne yakın farklılık gösterir. Hele lokal olarak oluşan mikroiklimleri hesaba vurmanın imkanı yoktur. Don oluğu oluşturmuş bir tarla ile, bunun belki 50 metre sonrasındaki bahçede, fide dikim tarihleri farklılık gösterir.
Şimdi bu bilgiler ışığında nasıl bir yol izleyeceğiz? Fidelerimizi erken diksek ne olur? Erken erken dikersek, erken ürün alabilir miyiz? Veya erken diktiğimiz için bir kökten aldığımız verimi çoğaltabilir miyiz? soruları gündeme geliyor. Sırasıyla cevap vermek gerekirse;
-Ek bir tedbir almıyorsanız-
Genel olarak yaz sebzelerinin toprakla buluşturulması, bölgedeki son donlardan 2-3 hafta sonrasına ayarlamak en güzelidir. Hobiciler açısından bakacak olursak ta; Türkiye için genel tarih hıdırellezi takip eden haftada olması gerekir. Bu tarih, toprağın sebze yetirmek için gerekli olan derinliğindeki sıcaklığın 9-10 dereceyi bulacağı tarihtir. Ayrıca bu tarih, eski anadolu köylülerinin kullandığı ‘Rumi Takvimi’nin ‘kış ayları’nın bitiş tarihidir. Yani 5 Mayıs’ta kış ayları biter ve 6 Mayıs’tan sonra ‘yaz ayları’ başlar. Bu nedenle, hıdırellez haftası fideleri toprağa dikebilmek için, bundan 2 ay öncesi olan, 5 Mart’ta, tohumları ekmelisiniz. Bu tarih, domates, biber ve patlıcan için önemli bir tarihtir. Diğer sebzeler için öncesi ve sonrası konusunda tek tek ele almak gerekir. Ama hepsi için erken davranmanın bir nedeni yok, hatta sakıncaları var.
Fideleri erken dikersek ne olur? Sorusuna cevap olarak; genelde biber, patlıcan ve domates, soğuk toprakta sıkıntı çıkartır, zayıf gelişim gösterir, sağlıklı bir fide olsa bile zaman içinde hastalıklara yatkın bir hale gelir, toprakaltı sıcaklığı düşük olduğu için kök gelişmesinde sorunlar oluşur. Bu durumlarda, gövdede gelişme gerilemesine, ürüne yatmada sorunlar çıkartır. Mesela 15 Nisan’da diktiğiniz bir patlıcan fidesi, 7 Mayıs’ta dikeceğiniz fideden, ilerleyen tarihte daha az gelişme gösterir ve yaz yorgunluğuna daha erken yatabilir. Öte yandan, yine patlıcan için konuşmak gerekirse, soğuk toprakla buluşan patlıcan, önce yaprak silkmesiyle kendini yenilemeye, sonrasında, hava sıcaklığıyla birlikte gelişmeye yönelik yeni bir dönem oluşturur. Bir çok hobici de, bu yaprak dökmeleri ‘patlıcan soldu, tutmadı’ diyerek, fideyi yeniden dikme eğilimi gösterir.
Bu nedenle ‘Erken dikersek erken ürün alabilir miyiz’ sorusuna ‘hayır’ diye cevap verebiliriz. Çünkü, erken diktiğimiz zaman belki erken bir çiçeklenme söz konusu olabilir ama, meyveye yatma konusunda, zamanın aşılmasına neden olacaktır. Belki biber çok büyük bir sorun çıkartmıyor gibi görünse de, hastalıklara karşı direnci azalacak, körpe biberlerde lezzet oluşması engelendiği gibi, kart biberler de odunsu bir özellik kazanmasına neden olacaktır.
Sağlıklı bir fide oluşturmada alınacak öncü tedbirlerin yanına, bir de dikimle ilgili tedbirlerin gündeme gelmesine neden olacak, sağlıklı olan fidemiz, süreç içinde zayıf bir fide haline gelecektir.
Ancak ek tedbirler alınabilir.
Tabi bu ne kadar gerekli tartışılabilir.
Mesela, toprağın sıcaklığını arttırmak için, oluşturduğunuz dikim tavası, masura veya yükseltilmiş sebze yataklarının üzerine, şaşırtma yaptığınız tarihte siyah bir naylon germek, toprak ısısının yükselmesine, mikroorganizma yoğunluğunun artmasına ve hareketlenmesine neden olacaktır. Bununla birlikte, yapılabilirse, siyah poşetlerin üzerine açacağınız deliklere fideleri dikebilir, U şeklinde toprağa soktuğunuz 6’lık inşaat demirleri üzerine naylon gererek ‘örtüaltı’ yapabilirsiniz. Ancak bu örtü altı sisteminin, özellikle sabah 10’da bir süre açılması ve mesela 10 dakika sonra tekrar örtülmesi gerekir. Bu şekilde içeride oluşan oksijen fazlalığı, karbondioksitle dengelenebilir.
Bu sistem size , erken bir dikim için fayda sağlayacaktır. Ama yine de tavsiyem, 6 Mayıs’tan önce soğuk toprağa fidelerinizi dikmeyin!
(Not: Yukarıda bilgiler, sadece açıkta toprağa dikilen sebze fideleri içindir. Kapalı bir balkon veya örtülatı için farklı bir durum söz konusudur.)
Murat ÖZYILDIRIM

Bir önceki yazımız olan Balkon (saksı) bahçeciliği başlıklı makalemizde bahçeciliği, Balkon ve Saksı hakkında bilgiler verilmektedir.

Continue Reading

Genel

Balkon (saksı) bahçeciliği

Published

on

Balkon (saksı) bahçeciliği

BALKON BAHÇECİLİĞİNE GİRİŞ -1-
Balkon (saksı) bahçeciliğinin yazılı olmayan bazı kuralları vardır. Çünkü, bahçe veya tarla gibi, neresinden bakarsanız bakın, hatalarınızı tölere edecek bir yapı yoktur. Küçük bir mekanda bütün bir dengeyi oluşturma konusunda çekilecek acemilikler, hobicilerin bu uğraştan çekinmesine, hiç başlamasına veya bırakmasına yol açmaktadır.
Balkon (saksı) bahçeciliğinde sıkıntı çekilen konuları şöyle bir gözden geçirirsek;
– Toprak yapısını oluşturamama
– Sulama dengesini kuramama
– Gübreleme problemleri
– Işık ve gölgeleme hataları
– Döllenme problemleri
– Budama yapmama eğilimi
– Sağlıklı fide yetiştireme/edinememe sorunları
– Yetiştirme ortamının ebatları konusundaki hatalar olarak karşımıza çıkıyor.
Kısaca toparlayacak olursak;
Saksı gibi ortamlarda kullanacağınız ‘toprak harcı’ için farklı formüller vardır. Ancak benim üzerinde durduğum ‘sebze yetiştiriciliği’ olduğu için, yapılacak en güzel harç, kompost veya torf, ahır gübresi ve kumu eşit oranlarda karıştırarak yapacağınız harçtır. Sadece torf veya bahçe toprağı içinde yetiştirme sıkıntıları beraberinde getirirken, kendinizin yapacağı kompost bir çok konuda size yardımcı olur. Torfta, üst tabakada hızlı bir kuruma ancak alt tabakalarda fazla su barındıracağı için, sadece torfla üretim yapmak, hobiciye çokta yarar sağlamaz. Ancak burada bir konuya temas etmek gerekir: Torf dediğimiz metaryal, organik bir yetiştirme ortamıdır ancak, ‘saksı toprağı’ diye satın aldıklarınızda ‘kimyasal veya organik gübreleme yapılmıştır’ diye bir ibare vardır. Benim tavsiyem sadece, ek işlem görmemiş ‘torf’u kullanmak, (bir miktar besin maddesi olmasına rağmen) zaman içinde gübrelemeyi kendimizin yapmasıdır. 
Öte yandan harç içine koyacağımız kum, saksı içinde sıkışmayı önlerken, ahır gübresi, bitkinin bir süreliğine besin maddelerini almasına yardımcı olur.
Not: Kum yerine; perlit, vermikülit vb gibi başka metaryellerde kullanabilirsiniz. Ancak en kolay ulaşacağınız kum olduğu için, bunun üzerinde duruyorum. Bu arada, kumu nasıl kullanacağınız konusunda bir sonraki yazıda detay vereceğim.
SULAMA SORUNLARI
Harcı doğru olarak yaptığımız sürece, sulama konusunda çok fazla hata yapacağımızı düşünmüyorum. Tabi bitkinin, su ihtiyaçlarını doğru olarak bilmek, zamanlamasını ve miktarını tam olarak tayin edebilmekte önemli… Domates çok fazla suyu sevmez ancak, patlıcan sudan hoşlanır, hıyar dibinin nemli olmasını sever. Bu nedenle, değişik saksılarda üretim yaparken, hepsini aynı zamanda sulamak doğru değildir. En basitinden, bitkilerin su ihtiyaçları, akşam karanlık çökerken, yapraklarda bir solma benzeri durum varsa veya toprağın 2-3 cm altında kuruma söz konusuysa gündeme gelmiştir. Bunun dışında sulamak, bitkilerin boya gitmesine, çiçek veya meyvaya yatmamasına neden olur. Tabi bu istekler, saksıların güneşle olan irtibatlarıyla doğru orantılıdır. Bu nedenle, 8-9 saatten fazla güneş alan bir yerde ek tedbirler almanız gerekir. Mesela saksıların dışına alüminyum folyo sarın, bitkilerin dibine malçlama yapabilecek bir şeyler koyun… Bulabiliyorsanız saman veya küçük çakıl taşları sererseniz, nemi kaybetmesini önlemiş olursunuz. (Tabi başka metaryallerde olabilir)
Sulama konusunda en iyi çözüm damlama sistemidir. Çok maliyetli bir iş olmamakla birlikte, sistemi kurma konusunda engelleriniz varsa değişik alternatiflere yöneleceksiniz. Ancak, hiç bir zaman, çeşmeden direk aldığınız suyu dökmeyin… Klorun uçmasını bekleyecek bir zaman aralığında suyu dinlendirin…
GÜBRELEME SORUNLARI
Gübreleme problemini, ilk etapta toprak harcınıza koyduğunuz ahır gübresiyle tedarik edebilirsiniz. Ama, yeterli olma konusunda, zaman içinde isteklerinize cevap veremiyebilir. Bu nedenle, bitkilerden elde edeceğiniz ‘bitki özütleri’ni kullanmak, gelişim evresinin ‘çiçek açma’ döneminde, organik potasyum gübrelerinden vermek, ara sıra ‘maden suyuyla’ sulamak iyi sonuçlar verir. Azot için ‘ısırgan özütü’, potasyum için; gruyfurt, patates, hıyar ve portakal kabuklarını mangal tarzı bir yerde yakarak elde edeceğiniz küllerini sulandırarak toprağa vermek ve minareller eksikliğini gidermek için, sade maden sularının gazlarını kaçmasını bekledikten sonra sulama suyuna karıştırmak iyi sonuçlar elde etmenizde yardımcı olur. Ayrıca, fide dikimi sırasında, olabiliyorsa, bir-iki tane muzu parçalamak, iki avuç taze ısırganı parçalamak, balık parçaları koymak, yumurtayı sirke içinde 4 gün beklettikten sonra koymak, odun küllerini toprağa karıştırmak, her saksıya 1,5 aspirini ezerek koymak, bitkinin farklı dönemlerinde, farklı ihtiyaçlarını görecektir.
IŞIK/GÖLGE SORUNU
Bitkilerin ihtiyacı olan güneş/ışık, sebze türlerine göre değişiklik gösterse de, 8 saatin altında olmamasna özen gösterin. Bu sürenin uzaması halinde, gölgeleme yapmak zorunda kalabilirsiniz. Mesela domates 8 saat direk güneş olmak üzere, 11-12 saat ışık ister. Zaman olarak, az olması sorun yarattığı gibi, çok olması da sorun yaratır. Bu dengeyi mümkün olduğunca kurmaya çalışın…
DÖLLENME SORUNLARI
Kapalı balkon tarzı yerlerde yetiştiricilik yaparken karşılaşacağınız en büyük sorunlardan biri, döllenme sorunudur. Bunun için, çiçeklenme döneminde, aşırıya kaçmamak şartıyla, bitkinin gövdesinden biraz sallayarak vibrasyon yapmaktır. Patlıcan için, çiçeği işaret ve orta parmağınız arasına alarak, kulak pamuğunu çiçek içinde gezdirin. Kabakgillerden bir bitkiniz varsa, erkek çiçeklerden birini kopartıp, dişi çiçek içinde gezdirin daha sonra dişi çiçeği, zarar vermeden toka benzeri bir şeyle kapatın… Olmaz ya, mısırınız varsa, tepesindeki erkek püskülünden keseceğiniz bir iki parçayı, yanlarda oluşan mısır koçanlarının üzerine serpmeye çalışın… Biberler, her ortamda rahat döllenirler ancak onları da arası sallarsanız iyi olur. Hıyarın, erkek çiçeklerini kopartıp, dişi çiçeklerinin içine sürtün.
BUDAMA
Saksıda yetiştirdiğiniz bütün sebzelere budama yapmanız gerekir. Domateste, sırık cinsler için koltukaltı alma, tepe budaması yapmaya özen gösterin. Patlıcanların, ilk çiçek açtığı dalı, çiçeğin 1 cm üzerinden tırnağınızla kopartın. Bu işlem diğer koltuklardan filiz atmasına neden olacak. Bu yeni filizler de ilk çiçeklerini açtığı dönemde, en üst yaprağın üzerini tırnağınızla kopartırsanız, yine koltuklardan filizlerin gelmesini sağlarsınız. Bu işlem, bitkinin özsuyunun, meyvaya daha iyi gelmesini sağlayacaktır. (Her sebzenin kendine göre budama şekli vardır. Bunların detaylarına diğer yazılarda gireceğim)
SAĞLIKLI FİDE SORUNU
En büyük sorunlardan biridir aslında… Sürekli üzerinde durduğum konu, mutlaka kendi fidenizi kendiniz yapın ve ‘sağlıklı fide’yi oluşturma konusunda bilgi dağarcığınızı geliştirin. Dışarıdan alacağınız fidelerin yüzde 80’i sorunlu ve yüzde 100’e yakını hibrit tohumdur. Yerel tohumlardan, kendi fidenizi üreterek, bir çok sorunu en baştan halletmiş olursunuz. Bir iki örnek vermek gerekirse; mantar hastalıkları güçlü hücre duvarları oluşturan bitkilere zarar veremiyor. Yine bir çok emici böcek, güçlü hücre duvarlarına karşı çok etkili olamıyor. Yani işin kısacası, güçlü hücre duvarlarına sahip sağlıklı bir fideyle üretime başlamak, genel zararlı ve hastalıklara karşı 1-0 önde başlamak demektir.
SAKSI SEÇİMİ
Yetiştirme yeri için saksı tercihiz varsa; özellikle domates için 60 lt’lik saksılar seçin. Daha küçük saksılarda, bazı cins domatesleri yetiştirebilirsiniz ancak, pembe domates gibi sırık cinsler için 60 lt uygundur.
Biberler için çok fazla saksı seçimine gerek yoktur. Öyle töleranslı davranırki, bundan sonra hep biber yetiştereyim diye düşünmeye başlarsınız.
Patlıcan için, 25 cm’lik derinlik idealdir.
Kabakgiller için orta boyda saksılar seçebilirsiniz.
Çilekler için, dikdörtgen çiçek saksıları idealdir.
Aşırıya kaçıp, balkonumda meyvede yetiştireyim diyorsanız, bodur cins olmak üzere; 20 lt civarındaki saksılarda; elma, mandalina, limon, portakal yetiştirebilirsiniz. Bu oran en küçük ebattır, daha büyük olursa dibine aromatik otlar, sarımsak, soğan gibi ürünler de dikebilirsiniz. Hem bu şekilde, zararlılar ve bazı hastalıklar için bariyer oluşturursunuz.
Hep söylerim; küçücük bir saksıda sebze yetiştiren bir hobici, her yerde çok başarılı bir şekilde sebze üretebilir.
YETERKİ İSTEYİN!
(Kısaca ele aldığım sorunları, daha detaylı olarak yazmaya devam edeceğim)
Murat ÖZYILDIRIM

Bir önceki yazımız olan Zeytinleri hasta etmeden buyutelim başlıklı makalemizde buyutelim, etmeden ve HASTA hakkında bilgiler verilmektedir.

Continue Reading

Trend Konular